Όσο κι αν η αλήθεια βομβαρδίζεται ολοένα και περισσότερο στη διάρκεια ένοπλων συγκρούσεων, η έρευνα στις σκοτεινές πλευρές των γεγονότων παραμένει πρώτιστη ανάγκη. Πόσο μάλλον που οι κάθε λογής προπαγανδιστές, αυτοί που μιλούν μονάχα για παράπλευρες ζημίες και «αόρατους πολέμους», υποστηρίζουν ότι δεν υπάρχουν θύματα.

Μια φωτογραφία, αληθινή, όχι η σκηνοθετημένη, διατηρεί τη δύναμή της. Η φωτογραφία που απαθανατίζει τη στιγμή, που καταγγέλλει τη βία, που αναδεικνύει τη δύναμη της ζωής και την ανθρωπιά δεν μπορεί να εξυπηρετεί σκοπιμότητες.

Οι εικόνες πολέμου ξεθωριάζουν. Τα ίχνη θάβονται. Η λήθη είναι αναγκαία για να συνεχίσει η ζωή. Δίχως μνήμη, όμως, παραπαίουμε στο παρόν και δεν μπορούμε να σχεδιάσουμε το μέλλον. Οι φωτογραφίες είναι εκεί για να θυμούνται οι επόμενοι.

Πρόκειται για την έκθεση «Leonardo Da Vinci – Εφευρέτης και Επιστήμονας», που διοργανώνει ο Δήμος Γουβών με την υποστήριξη του Cretaquarium (ΕΛ.ΚΕ.Θ.Ε.) και την οργανωτική ευθύνη της ΑΛΦΑ ΕΚΘΕΣΙΑΚΗΣ.

Αξίζει ν’ αναφέρουμε πως η έκθεση για το Leonardo Da Vinci έχει συγκεντρώσει μέχρι σήμερα 1.700.000 επισκέπτες κι έχει παρουσιαστεί σε πολλές Ευρωπαϊκές Πρωτεύουσες. Αποτέλεσε την κεντρική εναρκτήρια εκδήλωση σε δύο Πολιτιστικές Πρωτεύουσες της Ευρώπης (Γένοβα, Πάτρα), ενώ ο Δήμος της Σόφιας γιόρτασε με αυτήν την ένταξη της Βουλγαρίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Καμία πολιτιστική διοργάνωση δεν θα μπορούσε να αναδείξει καλύτερα την κληρονομιά της Ευρώπης, από μια έκθεση σχετική με τον Leonardo Da Vinci , μια από τις ευρηματικότερες φυσιογνωμίες που γνώρισε ο άνθρωπος.

Η έκθεση παρουσιάζει την εντυπωσιακή σχέση ανάμεσα στην τέχνη, την επιστήμη και την τεχνική και καταδεικνύει πώς τα έργα αυτού του μεγαλοφυούς ανθρώπου συνδέουν την Ελληνική Αρχαιότητα με την Αναγέννηση και την Αναγέννηση με τη Σύγχρονη Εποχή. Αυτό που τότε αποτελούσε μια ουτοπία και σήμερα είναι πραγματικότητα.

Η διοργάνωση διαρθρώνεται γύρω από τρεις κατηγορίες αντικειμένων, τα οποία αλληλοσυμπληρώνονται για να δώσουν μια συνολική εικόνα του Λεονάρντο, Εφευρέτη και Επιστήμονα. Οι ενότητες περιέχουν σχέδια, μοντέλα εφευρέσεων και οθόνες αφής με multimedia προγράμματα και 8.000 εικόνες.

Η έκθεση λειτουργεί καθημερινά και τα Σαββατοκύριακα, από 9:00-19:00 ως την 1η Ιουνίου, οπότε το ωράριο αλλάζει σε 9:00-21:00. Η τιμή του εισιτηρίου είναι 6€, ενώ υπάρχουν εκπτωτικά εισιτήρια για μαθητές, φοιτητές και άλλες κατηγορίες. Θυμηθείτε να ρωτήσετε για το μειωμένο εισιτήριο που εκδίδεται αν επισκεφθείτε την ίδια μέρα την έκθεση και το χώρο του Ενυδρείου.

Για οποιαδήποτε πληροφορία σχετικά με τη διοργάνωση μπορείτε να επικοινωνείτε με το δήμο Γουβών ή με το χώρο της έκθεσης, στο 2810 763301 και στο email davincicrete@gmail.com, ενώ θα πρέπει να αναφερθεί ότι η είσοδος για τα μέλη του Cretaquarium είναι ΔΩΡΕΑΝ.

Τα Μοντέλα των Εφευρέσεων

Οι 25 πρωτότυπες κατασκευές που παρουσιάζονται στην έκθεση καλύπτουν τους περισσότερους τομείς επιστημονικής δραστηριότητας του Λεονάρντο και όλες τις κατηγορίες εφευρέσεών του. Σε συνδυασμό με τα σχέδια, επιτρέπουν στον επισκέπτη να προσεγγίσει τους προβληματισμούς του Λεονάρντο, να γνωρίσει τις λύσεις που έδινε, να θαυμάσει και να περιεργαστεί την σημερινή υλοποίησή τους. Η διαδικασία αυτή προσδίδει στην έκθεση και μία επιστημονικά τεκμηριωμένη εκπαιδευτική και διδακτική διάσταση.

Ο επισκέπτης μπορεί να αγγίξει τις περισσότερες κατασκευές και να πειραματιστεί με τη χρήση τους.
Τα μοντέλα έχουν κατασκευαστεί υπό κλίμακα, με υλικά που ανταποκρίνονται πλήρως στην εποχή και τις προτάσεις του Λεονάρντο. Για κάθε είδος αλλά και κάθε τμήμα μηχανής αναζητήθηκε ο ειδικευμένος τεχνίτης που, σε συνεργασία με ειδικούς επιστήμονες, προχώρησε στην χειροποίητη ανακατασκευή βασισμένος στα πρωτότυπα σχέδια.

Το Οπτικοακουστικό Υλικό της Έκθεσης

Η έκθεση συμπληρώνεται από σημαντικό και πλούσιο οπτικοακουστικό υλικό που συνδιαλέγεται απόλυτα με τα σχέδια και τα μοντέλα, προσφέροντας απαντήσεις και λύσεις στα ερωτηματικά και τις απορίες που αναγκαστικά θέτει ο θεατής μπροστά στο μεγαλείο της ιδιοφυίας του Λεονάρντο. Έξι διαφορετικά διαδραστικά προγράμματα που λειτουργούν σε 12 οθόνες αφής, παρουσιάζουν την περίοδο της Αναγέννησης, επεξηγούν την κατάσταση του κόσμου, την οικονομική, εμπορική, κοινωνική, πολιτιστική ζωή, αλλά και το επιστημονικό πλαίσιο μέσα στο οποίο κινήθηκε και έδρασε ο Λεονάρντο ντα Βίντσι.

Πρόκειται για μια σύγχρονη παρουσίαση, που πέρα από τον εντυπωσιακό αριθμό των 8.000 εικόνων που
χρησιμοποιούνται, συμπληρώνεται με κατανοητά και επιστημονικά τεκμηριωμένα κείμενα. Με προσιτό τρόπο ο επισκέπτης κάθε ηλικίας μπορεί να αναζητήσει περισσότερες λεπτομέρειες για τις μελέτες, τις επιστημονικές έρευνες και τις εφευρέσεις του Λεονάρντο, παίζοντας κυριολεκτικά με τα τερματικά και τις οθόνες αφής, που συνοδεύουν κάθε ενότητα της έκθεσης.

Οι Ενότητες της Έκθεσης

Ανατομία / Ο Λεονάρντο άρχισε τις ανατομικές μελέτες μετά το 1472 και υπήρξε ο πρώτος καλλιτέχνης που ασχολήθηκε με νεκροψίες ανθρώπινου σώματος. Τα αποτελέσματα των ερευνών του οδήγησαν σε μια νέα, ρεαλιστική προσέγγιση της ανθρώπινης μορφής. Οι περιοριστικοί νόμοι που επέβαλλε η καθολική Εκκλησία δεν επέτρεπαν τις ανατομικές έρευνες παρά μόνο σε πολύ περιορισμένο αριθμό επιστημόνων κατά τον 15ο αιώνα. Ήταν ακόμη η εποχή που κυριαρχούσαν οι προκαταλήψεις οι οποίες απέτρεπαν οποιαδήποτε επιστημονική προσέγγιση του σώματος. Ο Λεονάρντο όμως επέμεινε στην νεκροψία, εξετάζοντας οστά και νεκροκεφαλές, αφαιρώντας το δέρμα για να μελετήσει το νευρικό και μυικό σύστημα. Τα αποτελέσματα των ερευνών του αποτυπώνονται στις εξαιρετικής ποιότητας και πιστότητας ανατομικές του αναπαραστάσεις, των οποίων η πλαστικότητα και η επιστημονική ακρίβεια παρέμειναν ασυναγώνιστες μέχρι τα τέλη του 18ου αιώνα. Σήμερα, ο Λεονάρντο θεωρείται θεμελιωτής της σύγχρονης ανατομίας.

Αρχιτεκτονική και Οχυρώσεις / Ο Λεονάρντο αφιέρωσε πολύ χρόνο σε αρχιτεκτονικά θέματα και ασχολήθηκε με την κατασκευή οχυρωματικών συστημάτων. Ανάμεσα στο 1490 και το 1505 εργάστηκε ως στρατιωτικός αρχιτέκτονας και μηχανικός για πέντε διαφορετικούς εργοδότες, συμπεριλαμβανομένων των Ludovico Sforza και Cesare Borgia. Είναι χαρακτηριστικό ότι, όταν σε ηλικία 30 ετών ο Λεονάρντο έγραψε
μια επιστολή στον Ludovico il Moro προτείνοντας τις υπηρεσίες του, απαρίθμησε 30 προσόντα που είχαν να κάνουν με τεχνικές γνώσεις και δυνατότητες. Από τις πολεοδομικές μελέτες του, ξεχωρίζουν οι προτάσεις για την πόλη του Μιλάνου. Ο Λεονάρντο σχεδίασε την πολεοδομική ανανέωση της πόλης μετά την καταστροφική επιδημία χολέρας και τον αφανισμό του ενός τρίτου του πληθυσμού της. Η πρότασή του, πρόταση μιας ιδανικής πολιτείας, περιλάμβανε όχι μόνο χωροταξικές αλλαγές, αλλά και αναβάθμιση του υγειονομικού συστήματος της πόλης.

Νερό, Γέφυρες και Κανάλια / Οι μελέτες και οι έρευνες του Λεονάρντο κάλυψαν και τους τομείς της υδροστατικής, υδροδυναμικής, και υδρομηχανικής. Οι ιδέες του για την εκμετάλλευση του ποταμού Άρνου με στόχο την άρδευση της κοιλάδας και το οικονομικό όφελος της Φλωρεντίας υπήρξαν μεγαλειώδεις.Το υγρό στοιχείο, έκφραση και τροφοδότης ζωής αλλά και βίας και καταστροφής, έπρεπε κατά τον Λεονάρντο να τιθασευτεί και να τεθεί στην υπηρεσία του ανθρώπου. Για τον λόγο αυτό ασχολήθηκε με τον έλεγχο της ροής του νερού, με εκσκαφικά έργα για κανάλια καθώς και με αποστραγγιστικά έργα. Απεικόνισε σε σκίτσα τις διαφορετικές μορφές της ροής των υδάτων καθώς και καταστροφικές πλημμύρες αποκαλυπτικού χαρακτήρα. Η ακρίβεια των παρατηρήσεών του επιβεβαιώνεται σήμερα, μετά από πέντε αιώνες, από έρευνες που έχουν βασιστεί στη χρήση της νέας τεχνολογίας.

Η Mέτρηση του Χρόνου / Ο Λεονάρντο αφιέρωσε πολύ χρόνο στη μελέτη μέτρησης του χρόνου και την κατασκευή ρολογιών. Σχεδίασε υδραυλικά και μηχανικά ρολόγια, αλλά αυτό που τον γοήτευε περισσότερο ήταν τα μηχανοποιημένα όργανα της ωρολογοποιίας. Αυτά τα όργανα επέτρεψαν, για πρώτη φορά, την μέτρηση του χρόνου με απόλυτη ακρίβεια. Τα σκίτσα του Λεονάρντο είναι λεπτομερέστατα, βρίσκουμε
στοιχεία ακόμη και για την προσπάθειά του να εξαφανίσει ακόμα και τον ανεπαίσθητο ήχο του λεπτοδείκτη. Είναι χαρακτηριστικό ότι ενσωμάτωσε έναν ωρολογιακό μηχανισμό στο σχέδιο μιας πτητικής μηχανής που το σύστημα προώθησής της βασιζόταν σε ένα μηχανισμό ρολογιού. Οι μελέτες και οι έρευνες του Λεονάρντο αποτέλεσαν την βάση για τις γνώσεις μας στον τομέα της χρονομέτρησης.

Tο Όραμα της Πτήσης / Το όραμα της πτήσης είχε συνεπάρει τον Λεονάρντο και οι μελέτες του προσδιορίστηκαν για μεγάλο χρονικό διάστημα από την πεποίθηση ότι η ανθρώπινη μυική ενέργεια είναι αρκετή για να μιμηθεί το πέταγμα των πτηνών. Αυτό εξηγεί τις πάμπολλες προσπάθειες που έκανε για να τελειοποιήσει μια μη ρεαλιστική ιδέα: ένα ορνιθόπτερο με κινητά πτερύγια. Πολύ αργότερα σχεδίασε μηχανές με σταθερά πτερύγια. Στις πολυάριθμες εφευρέσεις του περιλαμβάνεται και μια πτητική μηχανή εξοπλισμένη με έναν ιδιοφυή μηχανισμό πλοήγησης – τον πρώτο στην ιστορία της αεροπλοΐας. Σχεδίασε ακόμη το πρώτο ανεμοπλάνο, μια εφεύρεση που αξιοποιούσε την αντίσταση του ανέμου για να επιτύχει την πτήση.

Μαθηματικά, Γεωμετρία και Τεχνολογία / Ο Λεονάρντο ήθελε να σχεδιάσει μηχανές που θα διευκόλυναν τις χρονοβόρες και επίπονες εργασίες της εποχής του. Τα σκίτσα και τα σχέδιά του δίνουν πολλές πληροφορίες για την εξέλιξη των μηχανών στα τέλη του 15ου αιώνα. Πειραματιζόμενος με τα βασικά στοιχεία των μηχανών, ο Λεονάρντο προσπαθούσε να ανακαλύψει γενικές αρχές και κανόνες. Όταν έφτανε στην
λύση ενός προβλήματος, σχεδίαζε όλες τις φάσεις και τους μηχανισμούς λειτουργίας και, πριν στραφεί σε νέο αντικείμενο, διερευνούσε όλα τα πιθανά λειτουργικά προβλήματα. Η Γεωμετρία έπαιξε σημαντικό ρόλο στις μελέτες του Λεονάρντο που σίγουρα επηρεάστηκε σοβαρά από τον περίφημο Φραγκισκανό Μοναχό και μαθηματικό του 15ου αιώνα, τον Luca Pacioli, που υπήρξε φίλος του. Οι μελέτες του πάνω στα γραπτά του
Ευκλείδη και του Αρχιμήδη ήταν σίγουρα επηρεασμένες από αυτόν. Η αρχή της αναλογίας έπαιξε σημαντικό ρόλο στο έργο του. Ο Λεονάρντο αναζητούσε τρόπους για να μετατρέψει την κυκλική σε παλινδρομική κίνηση, στοιχείο απαραίτητο σε κάθε μηχανή. Ανάμεσα στις πάμπολλες μηχανικές κατασκευές και τις εφευρέσεις του Λεονάρντο ξεχωρίζουν το αυτοκινούμενο όχημα και τα συστήματα με γρανάζια. Η χρήση τους στην δημιουργία του πρώτου κυτίου ταχυτήτων, δεν είναι παρά ο πρόγονος του κιβώτιου ταχυτήτων των σύγχρονων αυτοκινήτων.

Πολεμικές Μηχανές / Η αστάθεια στη βόρεια Ιταλία στα τέλη του 15ου αιώνα, οι συνεχείς πόλεμοι και συρράξεις, δημιούργησαν την ανάγκη ειδικευμένων στρατιωτικών μηχανών. Τα τεχνικά μέσα του πολέμου, τα αμυντικά και επιθετικά συστήματα, έπρεπε να αναπτύσσονται και να εξελίσσονται συνεχώς από στρατιωτικός αρχιτέκτονες και μηχανικούς. Ο Λεονάρντο εργάστηκε ως στρατιωτικός σύμβουλος για πολλούς εργοδότες αναπτύσσοντας μοντέλα και τεχνικές για πολεμικές μηχανές και όπλα. Αντίθετα, δεν ενδιαφέρθηκε ποτέ για την πολεμική στρατηγική. Αν και εργάστηκε πάνω στην τεχνολογία των όπλων και μας άφησε μια ποικιλία σκίτσων και σχεδίων πολεμικών αντικειμένων, μισούσε τον πόλεμο που τον χαρακτήριζε «κτηνώδη τρέλα». Τα σχέδια όπλων του Λεονάρντο χωρίζονται σε τρεις κατηγορίες: καταπέλτες, κανόνια και πυροβόλα όπλα. Ένα από τα πιο γνωστά σχέδια του Λεονάρντο είναι το μοντέλο ενός καταπέλτη, ο οποίος αντιπροσωπεύει την κλασσική απεικόνιση της επιστήμης της μηχανικής. Ο Λεονάρντο, τέλος, υπήρξε σύμβουλος πολλών ηγεμόνων, στραταρχών και αρχηγών επιφανών οικογενειών και εργάστηκε ο ίδιος ως κατασκευαστής.